Кыргыз тили кафедрасы


Кыргыз тили кафедрасы

Кыргыз тили кафедрасы 1953-жылы Пржевальскидеги мугалимдер институту Пржевальск педагогикалык институту болуп кайра түзүлгөн мезгилде уюшулган. Мезгилдин талабына ылайык коомдук өнүгүүгө жараша ар кандай аттар менен аталып, кайра түзүлүп келди. Бул жылдар аралыгында кафедра миңдеген жогорку квалификациялуу адистерди даярдап бүтүрүп келет.

Факультеттин түптөлүшүндө окуу-методикалык, илимий- изилдөө
жана тарбиялык багыттагы иштердин жолго коюлуп калыптанышында жана ийгиликтеринде кыргыз тили кафедрасынын салымы зор. Бүгүнкү күндө кафедранын 9 мүчөсү бар. Алардын ичинен илимдин 4 доктору, профессорлор (А.Иманов, Ү.Асаналиев, Ж.Осмонова, А.Т.Дунканаев), илимдин 4 кандидаты, доценттер (Д.Исмаилова, Т.Асирдинова, А.Анапияева), жана 1 окутуучу (Ж.Түмөнбаева) эмгектенишет. Кафедра боюнча илимий даражалуулук 88,8 % ды түзөт.

Кафедра мүчөлөрү, негизинен, кыргыз филология, тарых, педагогика жана искусство факультетине тиешелүү «Кыргыз тили жана адабияты» адистиктери боюнча окуган студенттерге кыргыз тил илими багытындагы дисциплиналардан лекция окуп, практикалык сабактарды өткөрүшөт жана
“550300 Филологиялык билим берүү багыты” боюнча «Кыргыз тили жана адабияты» адистигин даярдоочу бүтүрүүчү кафедралардан болуп саналат. Мындан тышкары ЫМУдагы бардык адистиктерге (орус жана кыргыз группаларында) кыргыз тили боюнча практикалык сабактарды алып барышат.

Окуу-методикалык багытта кафедрада ай сайын семинар уюштурулуп, кафедра мүчөлөрү тарабынан өткөрүлгөн ачык сабактар талкууга алынып турат. Мында окутууну жаңы технологиялар менен уюштуруу, лекциялык, практикалык сабактарда презентацияларды колдонуу жана ошондой эле сезимди өстүрүүчү методдордун ар түрдүү стратегияларын кеңири пайдаланууга айрыкча көңүл бурулат.

Бул багытта кафедранын окутуучуларынын (Т. Асирдинова, Д.Исмаилова, А.Анапияева, Ж.Түмөнбаева) жараткан ийгиликтери арбын.

Талкуунун жыйынтыгынын негизинде сабактардын пландары «Мыкты сабак» деген методикалык жыйнакка сунушталат. Албетте, жаш окутуучулардын окуу иштерин уюштуруудагы мындай жетишкендиктерине кафедрадагы А.Иманов, Ү.Асаналиев, Ж.Осмонов, А.Койлубаева жана А.Дунканаев сыяктуу тажрыйбалуу насаатчылардын да тийгизген таасири чоң.

Окуу-методикалык семинарда кафедра мүчөлөрү тарабынан иштелген окуу-методикалык колдонмолор талкууланып, басмага сунушталат. Акыркы беш жылдын аралыгында кафедра мүчөлөрү тарабынан 6 окуу китеби (Иманов А. Кыргыз тилинин синтаксиси, Синтаксис. //Классикалык изилдөөлөр; Осмонова Ж. Кыргыз тилинин урунттуу маселелери; Асаналиев Y. Адеп. 6-класстар үчүн; Койлубаева А. Кыргыз тили. 5-класстар үчүн; Асирдинова Т.Ж., Түргөнбаева А.А.Кыргыз тили (жогорку окуу жайларынын студенттери үчүн) чыгып, жогорку жана орто окуу жайларда, мектептерде колдонулууда.

Мындан тышкары ЖОЖдор үчүн 6 илимий монография (Дунканаев А.Т. Жаңылмач тили, Дидактикалык чыгармалардын тили, Кыргыз макалдарынын тексттик-коммуникативдик өзгөчөлүктөрү, Т.Асирдинова. Синтаксистик бирдиктердеги багыныңкы байланышынын ээрчишүү жолунун нормалары жана принциптери, Анапияева А.А. Кыргыз тилинин 80-жылдардан кийинки неологизмдери, Исмаилова Д.Н Кыргыз тилиндеги антонимдердин грамматикасы), ондогон методикалык колдонмолор жана жүздөн ашык макалалар жарыкка чыккан.

Мындан тышкары билим берүү порталдарына онлайн курстары жүктөлүп, онлайн лекцияларды окуу иштери жүргүзүлүүдө. Филология илимдеринин доктору, профессор А.Т.Дунканаев Ош мамлекеттик университетинин окутуучулары жана студенттери үчүн онлайн лекция окуп берген. Алар лекция өтө жогорку деңгээлде болгондугун белгилешип, ыраазылыгын билдиришкен.

Доцент Т. Асирдинованын бардык каалоочулар үчүн “Кыргыз тилин үйрөнөбүз”, орус тилдүү тайпалардын студенттери үчүн “Кыргыз тили”, “Академиялык жазуу” курстарын билим берүү порталдарына жүктөп, угуучуларын топтой алды.

К.Тыныстанов атындагы ЫМУнун кыргыз тили кафедрасы филологиялык билим берүү багыты боюнча республикадагы күчтүү кафедралардын бири болуп саналат.